Artykuł źródłowy w wersji do druku [application/pdf]: (61 KB)
Wąska wiązka światła po przejściu przez półkulę ze szkła o współczynniku
załamania
skupia się w odległości
od powierzchni wypukłej.
W jakiej odległości od powierzchni płaskiej skupią się promienie, jeżeli wiązkę
światła przepuścimy przez półkulę z drugiej strony?
Rozwiązanie
Oznaczmy promień krzywizny półkuli przez
Gdy wiązka pada
prostopadle na płaską powierzchnię szkła, biegnie przez szkło bez zmiany
kierunku. Odległość
nie zmieni się, gdy wiązkę przepuścimy przez
cienką soczewkę płasko-wypukłą ze szkła o promieniu krzywizny
umieszczoną w powietrzu (Rys. 1). Ogniskowa tej soczewki jest równa
mamy więc związek
Rozważmy wiązkę padającą na półkulę od strony wypukłej. Oznaczmy przez
kąty padania i załamania przy przechodzeniu światła
z jednego ośrodka do drugiego, jak na rysunku 2. Założenie, że wiązka
światła jest wąska, oznacza, że odległości promieni od osi optycznej są
małe w porównaniu z promieniem krzywizny i możemy stosować
przybliżenia właściwe dla małych kątów. Korzystając z prawa załamania,
otrzymujemy:
Kąt
jest kątem zewnętrznym w trójkącie
zatem
Niech
będzie odległością promienia wychodzącego
z półkuli od osi optycznej. Stosując twierdzenie sinusów do trójkąta
otrzymujemy:
a w przybliżeniu
Szukaną odległość
punktu skupienia promieni od
powierzchni płaskiej dostajemy ze związków: